Εκφύλιση ωχράς κηλίδας

Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι μία πάθηση του κεντρικού τμήματος του αμφιβληστροειδούς που συναντάτε συνήθως σε άτομα της τρίτης ηλικίας. Για να καταλάβουμε ποιος είναι ο αμφιβληστροειδής και ποια η λειτουργία του θα προσομοιάσουμε το ανθρώπινο μάτι με μία κλασική φωτογραφική μηχανή.
Ο αμφιβληστροειδής είναι η φωτοευαίσθητη επιφάνεια του ματιού κάτι αντίστοιχο του φιλμ, είναι δηλαδή το κομμάτι του ματιού που είναι υπεύθυνο να συλλαμβάνει την εικόνα και εν συνεχεία να την μεταδίδει στον εγκέφαλο. Εν αντιθέση με το φιλμ που έχει την ίδια ανάλυση σε όλη του την επιφάνεια ο αμφιβληστροειδής είναι πολύ ευαίσθητος κεντρικά και λιγότερο περιφερικά. Αυτό το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδούς ονομάζουμε ωχρά κηλίδα και αποτελεί το τμήμα που επηρεάζετε κατά την συγκεκριμένη πάθηση.


 

Η εκφύλιση της ωχράς διακρίνετε σε δύο βασικές κατηγορίες, τη ξηρά μορφή που αποτελεί περίπου το 90% των περιπτώσεων και την λιγότερο συχνή υγρά μορφή που αποτελεί το υπόλοιπο 10%. Η ξηρά μορφή είναι κατ’ ένα τρόπο η επίσπευση της γήρανσης τμήματος του ματιού που προκαλεί μείωση της όρασης. Παρότι και η δύο μορφές μπορούν να προκαλέσουν σημαντική μείωση της όρασης του ασθενούς η υγρά μορφή είναι ποιο επιθετική με χειρότερη πρόγνωση όντας υπεύθυνη για μεγάλο ποσοστό ατόμων με αναπηρία της όρασης. Η βασική διαφορά της από την ξηρά μορφή αποτελεί η δημιουργία νέων εύθραυστων αγγείων που αιμορραγούν και εν συνεχεία δημιουργούν ουλή στην ευαίσθητη περιοχή της ωχράς.

Εκφύλιση της ωχράς και όραση
Η επίδραση της ασθένειας στην όραση εξαρτάτε από το είδος και φυσικά τον βαθμό εξέλιξης της. Η ξηρά μορφή είναι μία αργή διαδικασία που προκαλεί μείωση της όρασης σε βάθος χρόνου εν αντιθέση με την υγρά που μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα.
Το βασικότερο σύμπτωμα αποτελεί η θολή όραση με συχνότερα παράπονα την δυσκολία στο διάβασμα και την αναγνώριση προσώπων; ενώ άλλα συμπτώματα αποτελούν η αμυδρή αντίληψη των χρωμάτων, η παρουσία σκιών στην κεντρική όραση και η παραμόρφωση της εικόνας (π.χ. ίσιες γραμμές παρουσιάζονται κυρτές).
Επειδή όπως προαναφέραμε η ωχρά αποτελεί το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδούς η εκφύλιση της δεν επηρεάζει την περιφερειακή όραση που παραμένει συνήθως ανέπαφη με αποτέλεσμα ο ασθενής να διατηρεί κάποια δυνατότητα προσανατολισμού στο χώρο ακόμα και σε προχωρημένα στάδια. 

 

 
Η αντιμετώπιση της εκφύλισης της ωχράς
I. Προληπτικά μέτρα
Με τα χρόνια η επιστήμη έχει καταφέρει να κατανοήσει καλύτερα την συγκεκριμένη πάθηση και αρκετές μελέτες έχουν επιδείξει τη σημαντικότητα λήψης προληπτικών μέτρων για την καλύτερη αντιμετώπιση της ασθένειας. Τέτοια μέτρα αποτελούν τα παρακάτω:
1. Τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις.
2. Χρήση γυαλιών ηλίου με φίλτρα για προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.
3. Μείωση ή καλύτερα κόψιμο του καπνίσματος.
4. Διατροφή με αύξηση κατανάλωσης σε πράσινα φυλώδη λαχανικά και ψάρια και μείωση σε κατανάλωση κόκκινου κρέατος, γαλακτοκομικών και άλλων προϊόντων πλούσια σε κορεσμένα λίπη.
5. Συμπληρώματα διατροφής (συγκεκριμένα σκευάσματα πολυβιταμινών).
6. Ρύθμιση της πίεσης και της χοληστερίνης.
7. Αυτοέλεγχος για τυχόν πρόοδο της ασθένειας; π.χ. παρουσία παραμόρφωσης της εικόνας (με χρήση του λεγόμενου πίνακα του Amsler ή άλλων μέσων).

II. Ιατρική αντιμετώπιση
Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί κάποιο είδος θεραπείας για την ξηρά μορφή της ασθένειας αλλά σχετικά πρόσφατες εξελίξεις έχουν φέρει επανάσταση στον τρόπο αντιμετώπισης της ποιο επιθετικής υγρής μορφής. Κάποιες ενέσιμες μορφές σκευασμάτων αποτρέπουν την περαιτέρω εξέλιξη της ασθένειας και διατηρούν την όραση σε αποδεκτά επίπεδα. Πολύ σημαντικό παράγων για να είναι αποτελεσματική η θεραπεία αποτελεί η άμεση αναγνώριση των συμπτωμάτων που σχετίζονται με την υγρά μορφή. Αυτά είναι κυρίως η εμφάνιση κυρτών και κυματιζόμενων γραμμών όταν ο ασθενής παρατηρεί τον λεγόμενο πίνακα Amsler ή κάγκελα, πόρτες, παράθυρα κλπ. Για την έγκαιρη διάγνωση ο ασθενής πρέπει να έχει τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις και να θυμάται την σημασία του αυτοελέγχου.

III. Βοηθήματα Χαμηλής Όρασης
Στα ποιο προχωρημένα στάδια της ασθένειας που η όραση δεν μπορεί να βελτιωθεί περεταίρω με τα συμβατικά γυαλιά οράσεως ο ασθενής μπορεί να επωφεληθεί από την χρήση κάποιων βοηθημάτων όρασης που συνήθως μεγεθύνοντας την εικόνα επιτρέπουν στον ασθενή να εκτελέσει τις καθημερινές του ανάγκες και να διατηρήσει κάποιο βαθμό ανεξαρτησίας. Λέγοντας βοηθήματα χαμηλής όρασης αναφερόμαστε σε μία ευρεία γκάμα προϊόντων που συμπεριλαμβάνει από ένα συνηθισμένο μεγεθυντικό φακό μέχρι ειδικά φίλτρα καθώς και διάφορα ηλεκτρονικά βοηθήματα. 

 

Σε αυτό το σημείο πρέπει να τονίσουμε για μια ακόμη φορά την σημασία των προληπτικών μέτρων με έμφαση στις τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις και τον αυτοέλεγχο; αυτό καθώς ένα ποσοστό γύρω στο 15% των ασθενών με την ξηρά μορφή θα προχωρήσουν εντέλει στην ποιο επιθετική υγρά μορφή. Παρότι οι νέες θεραπείες έχουν αλλάξει το τοπίο στην μάχη έναντι της ασθένειας πρέπει να θυμόμαστε ότι είναι αποτελεσματικές μόνο εάν πραγματοποιηθεί έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της.